محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
38
كتاب الجغرافية ( فارسى )
بجويد . ما رخ و شكاركردنش و زمّرده و كيفيت شكاركردنش را در كتاب جغرافيا به تصوير كشيديم . دانشمندان در مورد حيوانات شگفت اين سرزمين چيزهايى گفتهاند كه خرد آدمى آنها را نمىپذيرد و به خاطر دور بودن آن گفتهها از حقيقت بيان آنها را مختصر كرديم و خداوند به آن آگاهتر است . بيان علت خالى ( يا بيابانى ) بودن نيمهء جنوبى ( زمين ) 16 - فلاسفه گمان كردهاند ، علت اينكه كسى به اين بخش از زمين وارد نمىشود شدت تابش خورشيد و شدت گرماى زياد آن است . و اين به سبب حركت ( و نزديكى ) خورشيد بر اين بخش از زمين است . ليكن چنين نيست و اگر خورشيد بر اين قسمت زمين مىتابد ، هنگامى است كه در برجهاى جنوبى است . و هنگامى كه خورشيد در برجهاى شمالى است در جهت هند و سند و چين و يمن گذر مىكند و به رأس السّرطان خاتمه مىيابد و آن بالاترين ارتفاع خورشيد است و خورشيد از سمت عراق و مكّه و طائف نيز مىگذرد و با اين حال اينها مناطق و شهرهاى مسكون و آباد هستند . امّا علت خالى بودن نيمهء جنوبى ، آن است كه اين نيمه در زير خط استوا قرار دارد ، و اين نخستين نيمهء پايينى كرهء زمين است . پس كسانى كه در نيمهء شمالى زمين و زير برجهاى شمالى آفريده و بزرگ شدهاند ، نمىتوانند وارد نيمهء جنوبى ( زمين ) شوند ، چون هوا بر آنها دگرگون مىشود و سرشان به سمت برجهاى جنوبى و پاهايشان به سمت برجهاى شمالى برمىگردد و اين ضد آن چيزى است كه در آن آفريده شدهاند . فقط اهالى نوبه و حبشه وارد اين مكان مىشوند زيرا همانطور كه قبلا گفته شد روى خط استوا هستند [ پ r 6 ] چون آنان ميان ناحيه شمال و جنوب بزرگ شدهاند ، پس هواى آنها با يكديگر ممزوج شده است . بنابراين حدود بيست فرسخ وارد اين زمين